Zaaikalender België: maand per maand wat zaaien
Een praktisch overzicht van wat je elke maand van het jaar binnen voorzaait, buiten zaait, uitplant en oogst in de Belgische moestuin. Afgestemd op ons klimaat en de IJsheiligen.
Het Belgische teeltseizoen in het kort
België ligt in klimaatzone 7b tot 8a: milde, natte winters en gematigde zomers. Dat is prima moestuinweer, maar een ding bepaalt je hele planning: de nachtvorst. De laatste late vorst valt bij ons meestal rond half mei, tijdens de zogenaamde IJsheiligen (11 tot 15 mei). De eerste najaarsvorst duikt vaak op rond half oktober. Tussen die twee data ligt je vorstvrije venster van ongeveer vijf maanden, en daar draait de hele zaaikalender om.
De vuistregel is simpel: kouderesistente groenten (wortel, spinazie, sla, erwt, tuinboon) zaai je vroeg, vanaf februari-maart, direct buiten. Vorstgevoelige gewassen (tomaat, paprika, courgette, komkommer, stambonen, basilicum) zaai je binnen voor op de vensterbank en zet je pas na de IJsheiligen buiten. Zo win je weken voorsprong zonder je jonge planten te verliezen aan een late vriesnacht.
Hou ook rekening met je regio. Aan de Kust en in de Kempen warmt de grond iets sneller op, in Haspengouw zit je op vruchtbare leem maar met wat meer risico op late vorst, en in de Ardennen loopt alles twee tot drie weken achter. Pas de data hieronder dus gerust een beetje aan naar je eigen tuin en microklimaat.
De zaaikalender: maand per maand
Onderstaande tabel geeft per maand een concreet overzicht. "Binnen zaaien" betekent voorzaaien op een warme plek of in de serre, "buiten zaaien" is direct in volle grond of bak, "uitplanten" is jong plantgoed buiten zetten, en "oogsten" is wat er die maand van het land komt. Voor de details per maand kan je ook telkens de interactieve kalender raadplegen.
| Maand | Binnen zaaien | Buiten zaaien | Uitplanten | Oogsten |
|---|---|---|---|---|
| Januari | Pepers, paprika, aubergine (met verwarming/groeilamp), vroege ui | Niets (te koud); eventueel tuinbonen onder bescherming op zachte grond | Niets | Boerenkool, spruiten, prei, veldsla, winterpostelein, witloof (forceren) |
| Februari | Tomaat, paprika, aubergine, selder, vroege kool, sla, ui uit zaad | Tuinbonen, spinazie, radijs (onder plastic/vlies), eerste wortels op zandgrond | Knoflook (najaarsplanting bijzetten) | Prei, boerenkool, spruiten, veldsla, pastinaak, witloof |
| Maart | Tomaat, komkommer, courgette (eind maart), kolen, sla, bieslook, prei | Wortel, radijs, spinazie, erwt, tuinboon, pastinaak, sla, ui (plantuitjes) | Vroege aardappel (voorgekiemd), sjalotten, ui-plantgoed | Prei, spinazie, veldsla, eerste snijsla, rabarber (einde maand) |
| April | Courgette, pompoen, komkommer, maïs, stam- en stokbonen (eind april) | Wortel, biet, sla, radijs, erwt, bloemkool, snijbiet, peterselie, spinazie | Vroege kool, sla, aardappel, ui, sjalot | Rabarber, radijs, spinazie, eerste sla, lente-ui, asperge (einde maand) |
| Mei | Laatste courgette/pompoen; basilicum warm bijzetten | Bonen, biet, wortel, sla, andijvie, koolrabi, suikermaïs, komkommer (na 15 mei) | Na de IJsheiligen: tomaat, paprika, courgette, komkommer, pompoen, selder | Asperge, radijs, sla, spinazie, rabarber, eerste erwten en tuinbonen |
| Juni | Weinig binnen; eventueel prei en winterkool bijzaaien in kweekbak | Bonen, biet, wortel, andijvie, sla, herfstraap, venkel, winterwortel | Laatste tomaat, prei, selder, spruiten, winterkolen, komkommer | Aardbei, erwt, tuinboon, sla, radijs, eerste courgette, vroege aardappel |
| Juli | Niets nodig binnen | Sla, andijvie, spinazie (najaar), boerenkool, veldsla, herfstwortel, radijs, snijbiet | Prei, winterkool, boerenkool, spruiten, koolrabi | Courgette, bonen, biet, wortel, aardappel, ui, komkommer, eerste tomaat |
| Augustus | Niets nodig binnen | Veldsla, winterspinazie, winterpostelein, rucola, radijs, snijsla, herfstraap | Laatste prei en winterkolen | Tomaat, courgette, bonen, komkommer, ui, biet, aardappel, maïs, paprika |
| September | Niets nodig binnen | Veldsla, winterspinazie, wintersla, rucola, tuinkers, groenbemesters | Aardbeiplanten, wintersla onder bescherming | Pompoen, courgette, tomaat, bonen, prei, wortel, biet, appel, peer |
| Oktober | Niets | Tuinbonen (overwinterend), knoflook, wintererwt, veldsla onder vlies | Knoflook, sjalot (najaar), overwinterende ui | Pompoen, pastinaak, prei, boerenkool, spruiten, laatste bonen, wortel, biet |
| November | Niets | Knoflook, tuinbonen (op zachte grond, milde streken) | Knoflook (kan nog) | Prei, boerenkool, spruiten, veldsla, witloofwortel rooien, pastinaak, winterwortel |
| December | Niets (rustmaand); plannen en zaad bestellen | Niets | Niets | Spruiten, boerenkool, prei, veldsla, winterpostelein, witloof (forceren) |
Toelichting per seizoen
Winter (januari-februari): starten onder glas
De tuin ligt grotendeels stil, maar binnen begint het al te kriebelen. Pepers, paprika en aubergine hebben een lang seizoen nodig, dus die zaai je gerust in januari of februari voor, mits genoeg licht en warmte (een groeilamp helpt fel). In februari komen tomaat, selder en vroege kool erbij. Buiten oogst je ondertussen door van boerenkool, spruiten, prei en veldsla. Zie de kalender voor januari en februari als je twijfelt of je binnen of buiten moet zaaien.
Lente (maart-mei): het drukste zaaimoment
Maart en april zijn de spilmaanden. Zodra de grond opdroogt en opwarmt, zaai je buiten wortel, radijs, spinazie, erwt en tuinboon. Binnen groeien je tomaten, courgettes en pompoenen verder op de vensterbank. Belangrijk: hard je binnen gekweekte planten eerst een week af (overdag buiten, 's nachts binnen) voor je ze uitplant. Alle vorstgevoelige gewassen wachten tot na de IJsheiligen midden mei. Zie de kalender voor mei voor het exacte moment per gewas.
Zomer (juni-augustus): oogsten én najaar voorbereiden
Nu draait de moestuin op volle toeren. Je oogst dagelijks sla, courgette, bonen en de eerste tomaten. Tegelijk is dit het moment om aan de winter te denken: zaai in juli en augustus je veldsla, winterspinazie, boerenkool en herfstwortel. Wie nu doorzaait, blijft tot diep in de winter oogsten. Zie de kalender voor juli voor de najaarszaai.
Herfst en winter (september-december): afronden en overwinteren
In september en oktober haal je de laatste zomergroenten binnen en rooi je bewaargroenten zoals pompoen, wortel en ui. Zaai in oktober-november knoflook en overwinterende tuinbonen: die staan in het voorjaar al een flinke stap voor. December is een rustmaand voor de tuinier: je plant en zaait niets, maar oogst nog spruiten, prei en boerenkool en bestelt intussen rustig je zaadgoed voor volgend jaar.
Tips om deze kalender te gebruiken
- Reken vanaf de laatste vorst. Half mei is je ankerpunt. Tel terug voor het voorzaaien binnen (tomaat 6-8 weken, courgette 3-4 weken) en vooruit voor de najaarsteelt.
- Pas aan naar je regio. Kust en Kempen: gerust een weekje vroeger. Ardennen en Hoge Venen: reken twee tot drie weken later, zeker voor het uitplanten buiten.
- Zaai gespreid. Zaai sla, radijs, wortel en bonen om de twee a drie weken in kleine porties. Zo oogst je continu in plaats van alles tegelijk.
- Gebruik bescherming. Een vliesdoek, tunnel of serre verschuift je zaaidata weken naar voor en verlengt de oogst tot in de winter.
- Let op je grondsoort. Zandgrond (Kempen) warmt snel op, ideaal voor vroege wortels. Zware leem (Haspengouw) houdt langer koud en nat, wacht daar wat langer met de eerste zaai.
- Noteer wat werkt. Hou per jaar bij wanneer je wat zaaide en hoe het liep. Na een paar seizoenen heb je je eigen kalender op maat van jouw tuin.
Gebruik deze maandkalender als leidraad en klik door naar de interactieve kalender per maand voor de precieze zaaimomenten van elk gewas. Zo weet je in België maand na maand exact wat te zaaien, te planten en te oogsten.